Koper, een onmisbaar metaal

Koper is een prachtig metaal, dat naast goud het enige gekleurde metaal is. Het heeft een mooie warme gloed en wordt al duizenden jaren voor siervoorwerpen gebruikt.
Maar dat niet alleen, koper is een essentieel sporenelement, onmisbaar voor mens en dier. Ook is koper desinfecterend en helpt het om bijvoorbeeld legionella en MRSA te bestrijden.

karakter en eigenschappen
Koper is een prachtig metaal, dat naast goud het enige gekleurde metaal is. Het heeft een mooie warme gloed en wordt om die reden al duizenden jaren voor siervoorwerpen gebruikt.
Koper is één van de beste thermische en elektrische geleiders. Omdat het duurzaam is en niet roest wordt het onder meer gebruikt voor waterleidingen. Ook wordt het al sinds eeuwen voor dakbedekking en dakgoten toegepast.
Koper is niet magnetisch, daarom wordt koper of bronzen gereedschap ook vaak gebruikt in bijvoorbeeld de computerindustrie. 
Net als zilver heeft koper geweldige antibacteriële eigenschappen, dat is mede de reden waarom muntgeld meestal van koper of zilver gemaakt werd. Een koperen of messing deurknop is bacteriologisch veel schoner dan bijvoorbeeld een roestvrijstalen.
Groenten en fruit bewaard in koperen schalen blijven langer vers.

voor mens, dier en plant
Koper is een essentieel sporenelement voor de hogere dier- en plantensoorten. Het is van wezenlijk belang bij de stofwisseling in het lichaam, het regelt onder meer de opname van ijzer en vitaminen. Het zit in meer dan 20 enzymen en is betrokken bij het functioneren van het zenuwstelsel.
Voldoende koper is met name belangrijk tijdens de zwangerschap, het speelt een fundamentele rol bij de ontwikkeling van zowel de foetus als de reeds geboren baby. Vandaar dat babyvoeding vaak verrijkt is met koper. Kijk hier voor meer infomatie over het kopergehalte in voedingdstoffen.
Bij planten heeft koper een soortgelijke functie, het is een belangrijk bestanddeel van verschillende enzymen en proteïnen en speelt een vitale rol bij de groei en stofwisseling van de wortels naar het blad, bloemen en vruchten. Voldoende koper geeft planten meer weerstand tegen ziekteaanvallen.
Kopergebrek leidt tot matige groei en slecht ontwikkelde planten met weinig opbrengst. Door het werken met bronzen tuingereedschap, dat bestaat uit ruim 90% koper, komen er kleine koperdeeltjes in de grond. Deze worden als sporenelement  door de planten opgenomen. Hierdoor kunnen er robuuste, sterke en vitale planten groeien. Viktor Schauberger ontdekte dit rond 1950.

bewerken
Koper is gemakkelijk te bewerken. Het kan geslagen en gevormd worden tot ingewikkelde figuren zonder te scheuren, of gesponnen worden tot draden zo dun als een mensenhaar.
Is het te hard geworden door het beslaan, dan is verhitten voldoende om het weer zacht te maken.
Als je ijzer slijpt zie je vonken, bij koper niet. Vandaar dat waar vonkvorming gevaarlijk is er gewerkt wordt met koper en bronzen gereedschap.
Koper is door omsmelten steeds weer opnieuw te gebruiken. Ongeveer 40% van het huidige wereldgebruik is gerecycled koper met andere metalen. In zijn pure vorm is koper zacht. De sterkte die nodig is voor tuingereedschap krijgt het door het te legeren met andere metalen en door het koud te smeden.
Als je koper met zink legeert, krijg je messing, een goudkleurig metaal dat harder en sterker is dan koper. Legeer je koper met tin dan krijg je brons, dat ook harder en sterker is dan koper maar bovendien taaier, daarom wordt het gebruikt voor de bladen van al het gereedschap.

met water
Zowel koper als zilver worden al eeuwenlang gebruikt vanwege hun desinfecterende werking. De Vikingen gebruikten koperen strips op hun schepen om de aangroei van algen en schelpen tegen te gaan. Moderne schepen gebruiken dezelfde techniek. Nomaden gebruikten zilveren munten om de kwaliteit van het drinkwater te verbeteren. Water in wensputten waar zich zilveren en koperen muntjes in bevinden is helder dankzij de desinfecterende werking van deze metalen.
Ionisatie van koper en ook zilver werd in de jaren '50 van de 20ste eeuw gelijktijdig ontwikkeld in Europa en de Verenigde Staten, maar was in de oudheid al bekend.
Onlangs is er in Nederland een aantal proeven van start gegaan om met behulp van koper- en zilverionen water te desinfecteren. Ook is koper in 2008 door de EPA (Environmental Protection Agency) erkent als antibacterieel metaal.

Enkele feiten:

Koper is onmisbaar.

  • Baby’s worden geboren met een kopergehalte dat 5 tot 10 keer hoger ligt dan van een volwassene.
  • Kinderen hebben koper nodig voor een gezonde groei en goede ontwikkeling. 
  • Volwassenen hebben 2-3 mg per dag nodig, zwangere vrouwen 3-4 mg per dag.
  • De WHO ziet kopergebrek als een bedreiging, vet voedsel is arm aan koper.
  • Ook dieren en planten hebben koper nodig in hun voedings- en meststoffen.

Koper is veilig.

  • Koper accumuleert niet, nog in het lichaam, noch in de biologische keten.
  • Overmatig opgenomen koper wordt uitgescheiden.
  • Kinderen krijgen geen diarree van koper. Uit een studie van de Zweedse milieuorganisatie EPA, blijkt dat diaree veroorzaakt wordt door een virus en niet door koper.
  • De WHO stelt dat koper geen chronische ziekten tot gevolg heeft en dat het niet schadelijk is voor de foetus.
  • Ziekten die ontstaan door kopergebrek (ziekte van Menke) of ophoping van koper (ziekte van Wilson) worden niet veroorzaakt door koper maar door een genetisch defect.
  • Koper wordt niet gemakkelijk opgenomen in het lichaam (is niet bio-beschikbaar), omdat het vrije koper-ion dat kan reageren met het lichaam, heel snel gebonden wordt tot een oxide, sulfide of carbonaat en zo het weerlichaam verlaat.
  • In drinkwater van goede kwaliteit is het onmogelijk zoveel koper te krijgen dat bio-beschikbaar is, dat het misselijkheid of braken tot gevolg heeft. Industrieel geproduceerde kopersulfaat is wel in water oplosbaar en wordt gebruikt als braakmiddel.
  • Slechts een klein deel van het kopergehalte in water, grond en sedimenten is bio-beschikbaar.
  • Corrosie betekent dat koper teruggaat naar haar minerale vorm.

Koperen leidingen zijn veilig.

  • Koperen leidingen zijn in tegenstelling tot kunststof leidingen niet doordringbaar voor giftige gassen, zuurstof, oplosmiddelen, geuren, bacteriën en knaagdieren.
  • Bacterie groei wordt geremd, zowel tegen maagziekten als legionella.
  • Koperen buizen zijn bestand tegen hoge temperatuur en druk. Bovendien zijn ze brandveilig en geven bij brand geen schadelijke gassen af.

Uitstekende ervaringen met koper.

  • Koper heeft door de eeuwen heen bewezen een veilig en betrouwbaar te zijn dat de mensheid veel voordelen biedt.

bron:scandinavion copper development organisation
vertaling Joop Schalen.